Naar inhoud
BC-Automation

Veiligheid en CE

Machineverordening (EU) 2023/1230: wat verandert er op 20 januari 2027?

Bert Commeene ·

Kort antwoord

Vanaf 20 januari 2027 geldt de Machineverordening (EU) 2023/1230 rechtstreeks in alle EU-lidstaten en vervangt ze de Machinerichtlijn 2006/42/EG. De belangrijkste wijzigingen gaan over digitale handleidingen, cybersecurity als veiligheidseis, machines met zelflerend gedrag en een strengere conformiteitsbeoordeling voor bepaalde machinecategorieën.

Van richtlijn naar verordening

De Machinerichtlijn 2006/42/EG moest door elke lidstaat in eigen wetgeving worden omgezet. Dat leidde tot kleine verschillen in interpretatie tussen landen. De Machineverordening (EU) 2023/1230 werd op 29 juni 2023 gepubliceerd in het Publicatieblad en is als verordening rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten. Er is dus geen Belgische omzetting meer nodig.

De algemene toepassingsdatum is 20 januari 2027. Machines die u vanaf die dag op de markt brengt of in gebruik neemt, moeten aan de nieuwe verordening voldoen. Een rectificatie verschoof die datum van 14 naar 20 januari 2027.

De vijf wijzigingen die u in de praktijk merkt

1. Digitale handleidingen worden toegelaten

De gebruikshandleiding mag digitaal geleverd worden, op voorwaarde dat ze downloadbaar en afdrukbaar is. Vraagt de koper een papieren versie, dan moet u die binnen een maand leveren. Voor niet-professionele gebruikers blijft de veiligheidsinformatie op papier verplicht.

2. Cybersecurity wordt een veiligheidseis

Nieuw is dat de machine beschermd moet zijn tegen corruptie, zowel onbedoeld als opzettelijk. Een besturing die via het netwerk gemanipuleerd kan worden zodat een veiligheidsfunctie wegvalt, is vanaf 2027 een conformiteitsprobleem. Voor ons als integrator betekent dat: bewust omgaan met remote toegang, wachtwoorden op PLC en HMI, en gescheiden netwerken.

3. Machines met zelflerend gedrag

De risicoanalyse moet rekening houden met machines die hun gedrag zelf aanpassen, bijvoorbeeld op basis van AI. Voor klassieke PLC-gestuurde machines verandert dit weinig, maar wie met zelflerende vision of adaptieve robotica werkt, moet dit expliciet beoordelen.

4. Strengere procedure voor bepaalde machinecategorieën

De vroegere bijlage IV-machines staan nu in bijlage I, opgesplitst in deel A en deel B. Voor deel A is een beoordeling door een aangemelde instantie nodig. Voor deel B kan de fabrikant zelf beoordelen als hij de geharmoniseerde normen volledig toepast.

5. Verplichtingen na de verkoop

Stelt een fabrikant vast dat een machine niet conform is, dan moet hij meteen corrigerende maatregelen nemen, de autoriteiten verwittigen en zo nodig de machine terugroepen.

Wat betekent dit voor bestaande machines in uw fabriek?

Machines die al conform in gebruik zijn, hoeven niet opnieuw gecertificeerd te worden. Maar let op bij ingrijpende wijzigingen: wie een bestaande machine zodanig aanpast dat er nieuwe risico’s ontstaan, kan zelf als fabrikant beschouwd worden voor die gewijzigde machine. Bij retrofits en uitbreidingen bekijken we daarom altijd vooraf of de wijziging een nieuwe conformiteitsbeoordeling vraagt.

Niet-voltooide machines

Veel bouwers leveren units die pas in een grotere lijn een volledige machine worden. Daarvoor blijft de inbouwverklaring het juiste document. Belangrijk is dat de assemblagehandleiding duidelijk maakt welke risico’s de integrator nog moet afdekken.

Wat raden wij aan?

  • Bekijk machines die u in 2026 bestelt maar pas in 2027 in gebruik neemt: die vallen mogelijk al onder de nieuwe verordening.
  • Neem cybersecurity op in uw lastenboek: toegangsbeheer op PLC en HMI, geen open remote verbindingen.
  • Documenteer elke ingrijpende wijziging met een aangepaste risicoanalyse.

BC-Automation stelt voor machines die we bouwen of ingrijpend aanpassen het technisch dossier op, met risicoanalyse en verklaring. Twijfelt u of een geplande aanpassing onder de nieuwe regels valt? Leg ze ons gerust voor.

Een project op tafel?

Stuur de specs door of bel gewoon even.